Bide judiziala ezinezko duten kasuetarako erreparazio bide berria, joan den urtarrilean adostua, apirilaren 15ean jarriko da martxan.
Ángel Gabilondo Herriaren Defendatzailea, Luis Argüello Espainiako Apezpiku Batzarreko presidentea (CEE), Felix Bolaños Presidentetza, Justizia eta Gorteekiko Harremanetarako ministroa eta Jesus D. Sariego Erlijiosoen Espainiako Konferentziako presidenteak (CONFER) lankidetza protokoloa sinatu dute gaur, Eliza katolikoaren barruko sexu abusuen biktimei erreparazio sistema misto berria martxan jartzeko.
Gobernuak, CEEk eta CONFERrek urtarrilean sinaturiko akordioa garatzen duen testuak sistema berriak nola eta zein eperekin funtzionatuko duen eta zein eperekin zehazten du, eta apirilaren 15ean martxan jartzeko epea ezartzen du. Indarraldia urtebetekoa izango da, eta beste urtebetez luzatu ahal izango da.
Bolaños ministroak azpimarratu duenez, “justizia eguna” da biktimentzat, eta akordio historiko eta aitzindari hau lortzeko funtsezko zeregina izan dutela aitortu du.
Erreparazio motak
Protokoloak zehazten duenez, erreparazioa sinbolikoa edo leheneratzailea izan daiteke, erakundeen aitorpenera eta laguntzarako edo barkamena eskatzeko tresnak eskaintzera bideratuta, eta baita ekonomikoa ere, eragindako kalteagatik eta balizko ondorio fisiko eta psikologikoen tratamenduan izandako gastuengatik.
Era berean, Elizak 2024an sortutako erreparazio sistemara (PRIVA) jo duten biktimek mekanismo misto berrira jo ahal izango dute.
Ordain ekonomikoek kontuan hartuko dituzte jasandako abusuen larritasuna, eragindako kaltea eta Elizak bultzatutako beste erreparazio eredu batzuen esparruan behin-behinean jasotako beste ordain batzuk.
Erakunde sinatzaileen konpromisoak
Protokoloak adierazten duenez, Presidentetza, Justizia eta Gorteekiko Harremanetarako Ministerioak Izapide Unitate bat sortuko du, eskaerak jasoko dituena, eskaerak aurkezteko orientazioa eskainiko duena, eta alderdiekin komunikatzeaz, proposamenak jakinarazteaz eta beharrezko txostenak eskatzeaz arduratuko dena.
Herriaren Defendatzaileak, bere aldetik, Biktimen Unitatea eratuko du, –aditu profesionalen talde independente batekin– eskaerak banan-banan ebaluatzeaz arduratuko dena. Biktima izaera aitortzeko eta erreparazioa baloratzeko proposamena ere egingo du.
CEE eta CONFER arduratuko dira, aholku batzorde baten bidez (PRIVA Aholku Batzordea), Herriaren Defendatzailearen Biktimen Unitateak egiten duen biktima izaera aitortzeko eta erreparaziorako balorazio bakoitzari buruzko nahitaezko txosten arrazoitua egiteaz.
Era berean, Batzorde Misto bat sortuko da, bederatzi kidez osatua, eta bertan erakunde sinatzaile guztiak eta biktimen elkarteak egongo dira ordezkatuta. Biktimen Unitatearen balorazioak PRIVA Aholku Batzordearen edo biktimaren onespena lortzen ez duen kasuetan adostasunez akordio bat lortzea izango du eginkizun.
Azterketa- eta erreparazio-prozesuaren faseak
Prozesua hasiko da biktimak formulario bat bete eta Izapidetze Unitatean aurkezten duenean, azken honek, bere aldetik, Biktimen Unitatera bidal dezan, balorazioa egiteko.
Kasua aztertu eta alderdiak entzun ondoren, Unitate horrek eskaera onartzeko edo ukatzeko balorazioa egingo du hiru hilabeteko epean. Izapide Unitateak PRIVA Aholku Batzordeari helaraziko dio, eta, gehienez ere, bi hilabeteren buruan, horri buruzko bere irizpide arrazoitua jakinarazi beharko du.
Herriaren Defendatzailearen balorazioa eta PRIVA Batzordearen erantzuna eskatzaileari jakinaraziko zaizkio, 15 eguneko epean bere adostasuna adieraz dezan edo ez, eta, kasu horretan, alegazioak aurkez ditzan. Alderdi guztien adostasuna badago, balorazioa behin betikotzat joko da, eta PRIVA Aholku Batzordeari helaraziko zaio, bete eta gauzatu dezan.
Alderdietakoren batek desadostasuna agertzen badu, Izapide Unitateak txosten eta alegazioak bidaliko dizkio Herriaren Defendatzaileari, honek 15 egunetan aztertu eta Batzorde Mistoa dei dezan, hilabeteko epean adostasunezko akordioa lortzen saiatzeko. Hori gertatzen ez bada, Herriaren Defendatzaileak egindako balorazioa nagusituko da, eta hala jakinaraziko litzaioke biktimari eta PRIVA Aholku Batzordeari, bete dezaten.
