Ministerio de Xustiza

O ministro da Presidencia, Xustiza e Relacións coas Cortes, Félix Bolaños, presidiu este luns a Conferencia Sectorial de Xustiza, celebrada por videoconferencia.

Na reunión, o ministro presentou os primeiros datos da Lei de eficiencia do Servizo Público de Xustiza, que xa está a ofrecer resultados tanxibles na axilización de procedementos, un dos seus principais obxectivos. A norma, en vigor desde o pasado mes de abril, logrou reducir os actos de comunicación pendentes (notificacións, requirimentos, etc.) un 36 % de media nas comunidades analizadas. Tamén demostrou a súa efectividade na axilización das execucións de sentenzas, con reducións das executorias pendentes, nalgúns territorios, de ata un 69 %. Ademais, os cidadáns realizaron xa case 98 400 trámites xudiciais nas Oficinas de Xustiza no Municipio, desde a súa creación no mes de xuño. Antes non existía a posibilidade de levar a cabo estas actuacións telematicamente desde calquera municipio.

No encontro, que se desenvolveu nun clima de cordialidade, as comunidades autónomas e o Ministerio compartiron o grande esforzo e excelente traballo realizado ata agora e abordouse o traballo realizado para a terceira e última fase de implementación da lei, prevista para o próximo 31 de decembro. Unha fase que implica a entrada en funcionamento de 100 Tribunais de Instancia nos grandes partidos xudiciais como Barcelona, Madrid, Zaragoza, Palma ou Valladolid. 

Neste sentido, acordaron por unanimidade que as oficinas xudiciais que darán apoio técnico a todos os tribunais de instancia das grandes cidades entrarán en funcionamento a partir do 31 de decembro, salvo en Oviedo, Xixón e Avilés, que o farán o 15 de febreiro, co fin de permitir a estes partidos xudiciais levar a cabo os últimos axustes técnicos. 

Así mesmo, o Ministerio e as comunidades autónomas acordaron tamén por unanimidade dotar de certa flexibilidade a todos os partidos xudiciais de tal maneira que a entrada en funcionamento dos equipos que o requiran se realizará de forma progresiva en función das necesidades organizativas e de cargas de traballo, sen afectar, en ningún caso, ao servizo público de xustiza que se presta á cidadanía. En todo caso, os medios persoais e materiais están xa á disposición dos tribunais de instancia.

A Lei de eficiencia supón a maior reforma estrutural da Xustiza en décadas e o seu obxectivo é convertela nun servizo público máis áxil, moderno e próximo á cidadanía. 

A lei introduce unha reforma organizativa que moderniza unha planta xudicial deseñada no século XIX: transforma os tradicionais xulgados unipersoais (3800) en 431 Tribunais de Instancia, órganos colexiados onde os xuíces se dividen en seccións especializadas (civil, penal, violencia sobre a muller, etc.) e contan cunha única Oficina Xudicial de apoio técnico. Isto permite unha maior axilidade porque se optimizan recursos, se reparten mellor as cargas de traballo e se logra unha maior flexibilidade para adaptarse ás necesidades.

Tal e como prevía a lei, máis de 300 Tribunais de Instancia xa entraron en funcionamento durante este ano sen incidencias destacables e o Ministerio xa puido avaliar os seus primeiros resultados. En Andalucía, a pendencia dos actos de comunicación reduciuse un 43,8 %, na Comunitat Valenciana un 34 % e nas Illas Canarias un 22 %. A media das 7 comunidades das que se dispoñen datos é do 36 %. 

A avaliación do Ministerio tamén constata unha axilización na execución de sentenzas. En Andalucía a redución das execucións pendentes de admisión alcanza o 69 %, en Castela-A Mancha o 55 %, en Catalunya e Comunitat Valenciana o 27 % e na Rexión de Murcia o 15 %. A media das comunidades estudadas é do 30 %. (Datos dos Tribunais de Instancia en funcionamento desde o 1 de xullo facilitados polos Secretarios de Goberno dos Tribunais Superiores de Xustiza).

Doutra banda, a Lei de eficiencia inclúe un cambio procesual clave para reducir os litixios, fomentar a cultura do diálogo entre as partes e axilizar a tramitación de conflitos. Trátase da obrigación de recorrer aos Medios Adecuados de Solución de Controversias (MASC) en asuntos civís e mercantís antes de iniciar calquera proceso xudicial. 

Neste sentido a lei tamén demostra os primeiros resultados positivos. Segundo datos do Consello Xeral do Poder Xudicial, no terceiro trimestre do ano rexistrouse un descenso do 30,9 % na cifra de novos litixios na xurisdición civil en toda España. 

Desde que arrincou a implementación da lei, o grupo de traballo técnico creado polo Ministerio coas comunidades autónomas ha mantido 27 reunións de seguimento e coordinación, e tamén se celebraron sete Comisións Sectoriais ao longo do ano. O Ministerio tamén organizou un amplo plan de formación sobre a nova norma para xuíces, letrados da Administración de Xustiza e funcionarios, así como un programa de sensibilización para operadores xurídicos con decenas de sesións celebradas por todo o territorio. Celebráronse 280 sesións informativas sobre os tribunais de instancia, 305 cursos de formación en dixitalización con máis de 15 000 matriculados e unha Xornada de Directores de Servizos Comúns con preto de 300 asistentes.

En canto ao financiamento, o Ministerio realizou un investimento que supera os 325 millóns de euros, procedentes de fondos europeos, nas 12 comunidades coa competencia de Xustiza transferida. Ademais, cómpre lembrar que a Lei de eficiencia suporá un aforro de preto de 300 millóns de euros nos próximos 10 anos nas 12 comunidades autónomas que teñen transferida a competencia nesta materia. 

Esta reforma, traballada durante lustros no Ministerio, supón a maior transformación da Xustiza desde o século XIX. Unha mellora conseguida grazas ao compromiso de todos: comunidades autónomas, xuíces, maxistrados, letrados da Administración de Xustiza e funcionarios de Xustiza, entre outros.