Madrid, 30 de decembro. - A maior transformación da Xustiza desde o século XIX entra en funcionamento o 1 de xaneiro coa última fase da Lei de eficiencia. Ese día, os antigos xulgados unipersoais (3800) converteranse en 431 tribunais de instancia, co obxectivo de ofrecer un servizo público máis áxil, moderno e próximo á cidadanía.
A reforma foi progresiva: máis de 300 tribunais de instancia xa funcionan desde xullo sen incidencias destacables. Agora actívanse os últimos 100 en grandes partidos xudiciais como Barcelona, Madrid, Zaragoza, Palma e Valladolid. Só as oficinas xudiciais de Oviedo, Xixón e Avilés se porán en marcha o 15 de febreiro para que poidan completar os últimos axustes técnicos.
Unha nova estrutura para gañar axilidade e eficiencia
A lei introduce unha reorganización que moderniza unha planta xudicial deseñada no século XIX. Ata agora, cada xulgado contaba cun único xuíz e o seu equipo técnico. Os tribunais de instancia, pola contra, son órganos colexiados formados por todos os xuíces do partido xudicial, organizados en seccións especializadas (civil, penal, violencia sobre a muller, etc.), e contan cunha única Oficina Xudicial de apoio técnico. Esta estrutura permite optimizar recursos, distribuír mellor a carga de traballo e aumentar a flexibilidade para adaptarse ás necesidades e evitar colos de botella.
Outro avance relevante é a creación das Oficinas de Xustiza no Municipio, que permiten aos cidadáns realizar múltiples trámites xudiciais sen ter que desprazarse ao municipio onde se sitúan os tribunais de instancia. Desde xullo ata decembro, estas oficinas xestionaron máis de 114.000 trámites.
Financiamento e coordinación
Para implementar o novo modelo, o Ministerio investiu máis de 325 millóns de euros procedentes de fondos europeos nas 12 comunidades con competencias transferidas en Xustiza, cun aforro estimado de preto de 300 millóns de euros nos próximos 10 anos. A posta en marcha do modelo contou con coordinación e planificación conxunta, o grupo técnico do Ministerio e as comunidades autónomas realizaron 27 reunións de seguimento e sete Comisións Sectoriais durante o ano.
Ademais, desenvolveuse un amplo plan de formación sobre a nova norma, con máis de 280 sesións informativas, 305 cursos de dixitalización con máis de 15 000 participantes e unha Xornada de Directores de Servizos Comúns con preto de 300 asistentes.
Esta reforma, froito de anos de traballo no Ministerio, foi posible grazas ao compromiso de comunidades autónomas, xuíces, maxistrados, letrados da Administración e funcionarios de Xustiza.
A eficacia demostrada dos tribunais de instancia
Os tribunais que entraron en funcionamento en xullo axilizan os procedementos e así o demostran os datos. Os actos de comunicación pendentes (notificacións, requirimentos, etc.) reducíronse un 36 % de media en sete comunidades, cun 43 % en Andalucía e un 34 % na Comunitat Valenciana. A execución de sentenzas axilizouse un 30 % de media e atinxiu un 69 % en Andalucía, un 55 % en Castela-A Mancha e un 27 % en Catalunya e a Comunitat Valenciana. (Datos dos Tribunais de Instancia en funcionamento desde o 1 de xullo facilitados polos secretarios de Goberno dos Tribunais Superiores de Xustiza)
Por outra banda, a Lei tamén fomenta a redución de litixios ao esixir recorrer aos Medios Adecuados de Solución de Controversias (MASC) en asuntos civís e mercantís antes de iniciar calquera proceso xudicial. Así, no terceiro trimestre do ano, os novos litixios civís descenderon un 30,9 % en toda España.
